You are learning ngôn ngữ phê bình điện ảnh việt nam: you will read the scene it happens in, learn 10 words and phrases, take apart the pattern behind them (cú pháp phê bình điện ảnh và danh hóa), hear them in a conversation, rehearse them, and finish by saying one thing out loud to be graded.
Phở Gia Truyền, 49 Bát Đàn, Hoàn Kiếm, Hà Nội — sau buổi chiếu phim tại Trung tâm Văn hóa Pháp
Tối nay tôi xem lại Mùi Đu Đủ Xanh tại Trung tâm Văn hóa Pháp trên phố Tràng Tiền. Bộ phim của Trần Anh Hùng được đánh giá là tác phẩm gợi nhớ đến một Sài Gòn không còn tồn tại — và nghịch lý thay, nó được quay hoàn toàn ở Paris. Sự trầm mặc của từng cú máy dài ám ảnh tôi suốt đường đi ăn.
Tôi đến Phở Gia Truyền trên phố Bát Đàn. Quán chỉ bán phở bò, chỉ mở buổi sáng và buổi tối, không bảng hiệu — sự tiết chế tối giản của một quán phở tự tin. Tôi ngồi xuống ghế nhựa, bát phở đặt trước mặt, và nghĩ: quán phở này cũng giống Trần Anh Hùng. Không giải thích, không quảng cáo, chỉ thuần chất.
Nhà phê bình ngồi cạnh tôi — chị Lê Hồng Lam — nói: 'Cú máy dài trong Mùi Đu Đủ Xanh không gì khác hơn là kỹ thuật hiện thực hóa nỗi nhớ. Ánh sáng tiết chế kết hợp với tiếng nước nhỏ giọt tạo nên thứ mà phê bình gọi là thời gian chậm.' Tôi gật đầu. Bát phở cũng là thời gian chậm — nước dùng được hầm mười hai tiếng, mỗi giọt đều mang ký ức.
Chúng tôi ăn trong im lặng. Đôi khi, phê bình hay nhất là không nói gì, chỉ cảm nhận — như cách Trần Anh Hùng để máy quay im lặng và để hình ảnh tự kể câu chuyện. Da diết, ám ảnh, và không cần lời.